مرتضى راوندى

530

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

مكانيك بود . قانون سقوط آزاد اجسام ، آونگ ، قسمتهايى از قانون نيوتن در نجوم و در دماسنجى ، جزو كارهاى وى بشمار مىرود ، درهمين ضمن « گيلبرت » در انگلستان مشغول تحقيق دربارهء مغناطيس بود . ديگر از دانشمندان اين عصر ، نيوتن است كه از بزرگترين دانشمندان جهان بشمار مىرود . وى نزديك به سال 1700 به مكانيك ، وحدتى بخشيد ، قانون « گرانش » را كشف كرد ، مكانيك سماوى را بنيان نهاد ، اكتشافات بزرگى در علم نور كرد ، و از مخترعين حساب ديفرانسيل و انتگرال محسوب مىشود . در اين اثنا بعضى از شاگردان گاليله ، همراه با بعضى از معاصرين نيوتن مشغول تحقيق در مكانيك گازها و مايعات بودند . علم برق ، البته به صورت توصيفى مورد مطالعه بود و سرعت نور ، نخستين بار توسط « رومر » از روى رصدهاى نجومى اندازه گرفته شد . در اواخر قرن هفدهم ميلادى مجامع علمى چندى در اروپا براى بحث علمى و نيز نشر نتايج اين بحثها تأسيس شد . نتيجه آنها ، پيشرفت علم و سازمان يافتن كارهاى تحقيقى بود . در دانشگاهها ، علوم تدريس مىشد ولى از لحاظ تحقيقات ، چندان كارى صورت نگرفت . در قرن هجدهم ، مكانيك و رياضيات كه در حال استيلا بر همه علوم بود گسترش عظيم يافت . ترقياتى در مبحث نور صورت گرفت ، تجربيّات كمّى زيادى در حرارت ، انجام گرفت . در حدود 1800 مباحث برق و مغناطيس به عنوان موضوعات كمّى ، تجلى پيدا كرد و علم شيمى در حال جدا شدن از علم فيزيك بود . قرن نوزدهم ميلادى با پيشرفتهاى بزرگتر آغاز شد . با تأسيس سلسله مترى براى اوزان و مقادير در فرانسه ، و مدد گرفتن از آن ، توجه به اندازه گرفتنهاى دقيق زيادتر شد . در طى 35 سال بيشتر مباحث كلاسيك برق و مغناطيس ، جز قوانين « مكسول » طرح‌ريزى شد و اكتشاف الغاى بر مغناطيس به توسط « فاراده » مهندسى برق را امكان‌پذير ساخت . نظريه « موجى نور » كه در زمان نيوتن به توسط هويگنس پيشنهاد شده بود بالاخره با كارهاى ت . يانگ و ا . فرنل جانشين نظريه « ذره‌اى » شد . ترموديناميك تكامل يافت . پس از 1850 اصل بقاى انرژى پذيرفته شد و اين امر سبب پيوستن قسمتهاى مختلف فيزيك به يكديگر گرديد . سرعت نور را بر روى زمين اندازه گرفتند ، از 1850 به بعد ، مدارس مركز تحقيق شد ولى مجامع علمى ، تأثير وحدت‌بخش خود را حفظ كردند . كار مهندسين و علماى عملى رونق يافت ، پيشرفتهاى فنى ، سبب پيدايش اسبابهاى كار بهتر و مستلزم اكتشافات علمى بيشتر شد .